Andras Schiff: RMF Classic Kolekcja: Bach Wariacje Goldbergowskie [CD]

Rozbudowane Wariacje Goldbergowskie Bacha skomponowane zostały jako swoiste panaceum na bezsenność hrabiego von Keiserlingka, rosyjskiego pretendenta do drezdeńskiego tronu, który cierpiał na bezsenność. Podczas nieprzespanych nocy prosił swego klawesynistę, Johanna Gottlieba Goldberga, aby ten umilał mu swą grą czas i tym samym pomagał przetrwać długie godziny bez snu. Goldberg był w tamtym czasie uczniem Bacha, dlatego też to do niego zwrócił się hrabia o skomponowanie utworu klawesynowego, który pełniłby rolę swoistej kołysanki. Bach przyjął to zamówienie, dochodząc do wniosku, że najodpowiedniejszą formą będzie cykl wariacji na temat spokojnej, wyciszonej sarabandy. O ile nie wiadomo, czy skuteczność Wariacji jako środka usypiającego była duża, o tyle hrabia wielokrotnie podkreślał, jak bardzo utwór ten mu się podoba. Często nazywał go też „swoimi Wariacjami”. Wariacje Goldbergowskie zostały opublikowane w 1741 roku pod skromnym tytułem Wprawki – aria i cykl wariacji na dwumanuałowy klawikord. Bach pragnął przynajmniej częściowo, oprócz spełnienia wymagań zleceniodawcy, takiego opracowania melodii, by Wariacje mogły służyć muzykom w celu doskonalenia ich techniki wykonawczej. Punkt kulminacyjny przypada w nich na Quodlibet, w którym splata się sześć motywów muzycznych zaczerpniętych z melodii ludowych oraz kehrausa (tradycyjnego tańca weselnego) i wanderlied (pieśni wędrowców). Bach zostawił jednak najlepszy żart na koniec, wpisując na ostatniej stronie rękopisu tego trwającego ponad godzinę dzieła skrót „etc.”, zachęcając szczególnie uzdolnionych do dalszych przetworzeń tematu wyjściowego. Jednak jak dotąd nikt nie podjął się tego zadania.