Anthony Braxton: Quartet (warsaw) 2012 [CD]

Nagrano na żywo 16 października 2012 r. podczas festiwalu Ad Libitum w studiu koncertowym Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego w Warszawie Dla jednych zbyt jazzowy, dla innych jazzowy zbyt mało. Dla jednych nadmiernie poukładany w twardych ramach kompozycji, dla drugich zbyt swobodnie traktujący jej reguły i z o wiele za daleko posuniętą ufnością pokładający nadzieję w improwizacji. Dla jazzmanów beznadziejnie skomplikowany, dla miłośników współczesnych idei kompozytorskich podejrzanie buntowniczy. Anthony Braxton. Z pewnością jeden z najmądrzejszych i najbardziej oryginalnych ludzi sztuki, artysta głębokiej wiedzy nie tylko muzycznej od wielu lat nie opowiada się za żadnym muzycznym manifestem, choć wiele razy zamanifestował swoją myślową niezależność z zadziwiającym uporem stając zawsze po stronie kreacji i kreatywności. Dla kogo tworzy, komu dedykuje swoje artystyczne i wykonawcze koncepcje? Słowem dla kogo jest ta sztuka? Przez prawie pięć dekad Anthony Braxton co jakiś czas dawał bardzo wyraźnie do zrozumienia, że jako twórca i człowiek światły oraz aktywny uczestnik kultury tak naprawdę z własnego wyboru należy do wielu tradycji. Ale też jak inaczej może być, skoro czasy, w których działa, z każdą dekadą i od wielu dekad coraz mocniej zachęcają, by nie identyfikować się z jednym tylko kręgiem kulturowym, ale doświadczać muzyki w całej jej bogatej różnorodności. Nie sposób więc widzieć w nim wyłącznie jazzmana, choć przecież niezliczona ilość nagrań płytowych i koncertów o wielkiej wadze jazzu w jego sztuce aż krzyczy. Nie sposób dostrzegać tylko kompozytora, który sporą cześć życia poświęcił, by zgłębić tajemnice filozofii muzyki Johna Cage'a czy Karlheinza Stockhausena, ani też konceptualistę niestrudzenie badającego naturę tak odległych od siebie idei jak muzyka stochastyczna, marszowa czy muzyka Indian Ameryki Północnej. Kogo więc mamy w nim widzieć? Może najlepiej twórcę, chcącego objąć cały ten bezkres inspiracji i fascynacji, a potem zamknąć go w jednym lapidarnym określeniu "my music". Podążając po przestworzach muzyki sam Anthony Braxton zbudował wiele dźwiękowych koncepcji. Z kilkoma zapoznał nas w bezpośrednim doświadczeniu koncertowym. Pierwszy raz mieliśmy tę okazję jeszcze w latach 80. kiedy na warszawskiej scenie pojawił się w swoim klasycznym i najdłużej działającym jazzowym kwartecie z pianistką Marilyn Crispell, Johnem Lindbergiem na kontrabasie i Gerry Hemingwayem na perkusji. Nieco ponad dwie dekady później przybył do Gdańska, aby pokazać swój kameralny Falling River Quartet, a do Krakowa by z siedmioosobowym już ansamblem wyłożyć tajniki słynnej Ghost Trans Music. Dzisiaj dostajemy w ręce dokument najświeższy, zarejestrowany podczas festiwalu Ad Libitum 2012, odsłaniający kwartetową ideę Diamond Curtain Wall. Tu akustyczna kameralistyka spotyka się z elektroniczną, "na żywo" kreowaną rzeczywistością komputerowego programu SuperCollider stworzonego końcu ubiegłego wieku przez Jamesa McCartneya. Wróćmy więc do początku. Dla kogo tworzy Anthony Braxton? Dla wszystkich, których fascynuje poszukiwanie tajemniczych, zadziwiających swoją konstrukcją i bogactwem miejsc. Dla każdego, kto ponad gotowe rozwiązanie ceni sobie szukanie własnego miejsca w oceanach muzyki. Bo jak twierdzi sam mistrz "Dzięki Bogu na świecie jest wiele muzyk, a każda ma mistyczną i naukową naturę". Maciej Karłowski