Brutalizm - Achille Mbembe [KSIĄŻKA]

Nowy esej polityczny słynnego kameruńskiego filozofa. Â Żyjemy w epoce brutalizmu, kiedy zbrodnia przestaje być wyjątkiem, a ustanowienie stanu wyjątkowego w ramach państwa demokratycznego prowadzi do normalizacji sytuacji ekstremalnych. Państwo zaczyna popełniać zbrodnie wobec własnych obywateli. Wszechobecna przemoc dotknąć może każdą jednostkę, z bliska albo z oddali, przy użyciu nagiej siły albo najnowszych technologii. Czy XXI wiek będzie wiekiem sortowania i selekcji dokonywanych przy użyciu technik bezpieczeństwa? - pyta filozof, opisując ludzi-granice, ofiary liberalnego sekurytaryzmu. Kreśląc szeroki horyzont przeobrażeń, jakie przechodzi nasza planeta i jakim poddani jesteśmy my sami, Mbembe wskazuje na zagrożenia, ale też próbuje zarysować możliwą alternatywę dla świata zbudowanego na przemocy. Poszukując środków zaradczych, zwraca się między innymi do wiedzy i praktyk znanych mu ze społeczeństw globalnego Południa, które znacznie wcześniej niż my musiały podejmować próby naprawy i scalania tego, co zostało doszczętnie zniszczone. Wzywa do ufundowania nowej wspólnoty, obejmującej całość świata ożywionego.

Oryginalna diagnoza współczesności dokonana z perspektywy Afryki

łączy elementy teorii krytycznej, myśli postkolonialnej i

psychoanalizy.

Tytułowy brutalizm to metafora naszej epoki, w której zachłanny

kapitalizm w coraz bardziej bezwzględny sposób kruszy, rozszczepia i

drenuje zarówno planetę, jak i ludzkie ciała. Paradoksalnie,

technologie cyfrowe tylko pogłębiają politykę ekstrakcji,

przyczyniając się do zagłady wszystkiego, co żywe. Umożliwiają

też one uprawianie na niespotykaną dotąd skalę rasistowskiej

polityki segregacji i sortowania ludzi, zmieniając ich w

przemieszczające się ciała-granice i sprawiając, że nigdy nie

będą mogli znaleźć się u siebie.

W chwili, gdy prawicowi populiści straszą widmem wielkiego

zastąpienia białej populacji niebiałą, dokonuje się rzeczywisty

proces wymiany ludzi na cyfrowe awatary i inteligentne maszyny. Ciało

staje się teraz bowiem wyłącznie narzędziem w osiąganiu chwilowej

rozkoszy albo obiektem poddanym obróbce termopolityki. Cyfrowy

neoliberalizm doprowadził do tego, że to, co nieświadome, przestało

być przedmiotem represji i wybucha w paroksyzmach narcystycznego

hedonizmu i maskulinizmu.

Prawdziwym laboratorium tego rodzaju brutalistycznych praktyk przez

wieki była i wciąż pozostaje Afryka, poddawana kolonialnej przemocy,

ekstrakcji ciał, dóbr naturalnych i obiektów sztuki. I dlatego to

właśnie w Afryce w afrykańskiej myśli, historii i doświadczeniu

szuka Mbembe odpowiedzi na pytania, jak naprawić to, co zniszczone,

jak wypracować nowe formy globalnego współistnienia.