Cynicy - Anatolij Marienhof [KSIĄŻKA]

Powieść Luki Doninellego - znakomitego współczesnego prozaika i eseisty, cenionego między innymi przez Claudia Magrisa - nadzwyczaj sugestywnie, a zarazem w oszczędny sposób opowiada o doświadczeniu pokolenia, które po roku 1968 otarło się o terroryzm.To piękny portret matki i córki, bliskich sobie, a jednak patrzących w różne strony. Matka wzrok ma utkwiony w przeszłości, której wspomnienie więzi ją i nie pozwala żyć dzisiejszym dniem. Poprzez aluzje i niedopowiedzenia, ale też codzienne drobne sprawy, autor stopniowo odsłania nie do końca jasną historię matki, Ester, która w latach 70. dwudziestego wieku przystąpiła do lewackiej organizacji terrorystycznej, zakochała się w jej bezwzględnym przywódcy i z ich związku przyszła na świat córka. Powoli wychodzi na jaw skrzętnie skrywana tajemnica - rozkaz, jaki miała wykonać Ester - egzekucja brata, o poglądach faszystowskich... Wracaliśmy znad morza nie poddaje się próbom streszczenia, fabuła budowana jest ze strzępów, dramatyczna prawda wyłania się stopniowo i nie do końca. Autorowi udało się odnaleźć poważny, lecz nie moralizatorski ton pozwalający mówić o rzeczach ważnych, uczuciach, więziach międzyludzkich, fanatyzmie, zagubieniu, przeszłości, która niespodziewanie powraca. To zupełnie niepostmodernistyczna powieść, nie ma w niej gry z czytelnikiem, który zdążył już zapomnieć, że może być traktowany serio. Książka otrzymała wiele nagród, przede wszystkim Premio Scanno, nazywaną włoskim Noblem. ?To jeden z najbardziej nowatorskich utworów w rosyjskiej literaturze [XX wieku], zarówno ze względu na styl, jak i strukturę?, pisał o Cynikach Josif Brodski. Dramatyczna, opowiedziana subtelnie historia nieszczęśliwej miłości, ?miłości w czasach zarazy? ? osadzona w realiach Rosji okresu rewolucji, wojny domowej, Rosji etapu przejściowego: burzenia starych wartości i budowy nowego świata. Powieść ta ? w sposób atrakcyjny, łatwo strawny ? łączy w sobie dziennik intymny z kroniką historyczną. Skonstruowana została na zasadzie fotomontażu: z gwałtownymi zmianami planów, zderzaniem fikcji z dokumentem. Równolegle płynie fabuła ? historia miłości i śmierci ? i mozaikowy obraz zewnętrznego świata: doniesienia prasowe, obwieszczenia, reklamy. Rosja jawi się jako kraj absurdu, zamętu, barbarzyństwa, kraj antyludzki, gdzie zanikają pojęcia: miłość, uczciwość, szczęście. W takim świecie przetrwać mogą jednostki silne, pozbawione skrupułów. Nie ma zgody, co do tego, kim są tytułowi cynicy; mnożą się na ten temat domysły, sam Marienhof określał tym mianem negatywnych bohaterów swojej powieści. Anatolij Marienhof (1897­?1962), rosyjski poeta, prozaik, dramaturg. Najbliższy przyjaciel Siergieja Jesienina; razem dali początek imażynizmowi, ruchowi poetyckiemu, który w centrum stawiał obraz. Twórczość Marienhofa, początkowo skoncentrowaną na poezji, dzieli cezura roku 1929. Wówczas po bezpardonowej nagonce na Marienhofa, jaką wszczęto w Związku Radzieckim po publikacji Cyników w berlińskim wydawnictwie, zniknął z życia publicznego, jako twórca skazany został na niebyt. Cyników ? jedyny chyba imażynistyczny utwór prozatorski ? opublikowano w ojczyźnie pisarza dopiero w roku 1988.