Pastor Johann Jacob Haselau, bibliofil i kolekcjoner, urodzony w Gdańsku w 1736 roku, a osiadły na stałe w Toruniu 27 lat później, ze szczególnym upodobaniem gromadził związane z Gdańskiem plany, panoramy i weduty. Stały się one częścią cennej kolekcji umieszczonej przez duchownego w czterotomowym atlasie topograficznym, przechowywanym w Archiwum Państwowym w Toruniu. Wśród nich ważną pozycję stanowi cykl 50. akwafort z widokami Gdańska, wydawanych w latach 1761-1765, rytowanych przez Matthäusa Deischa według rysunków Friedricha Antona Augusta Lohrmanna. Niniejsza publikacja stanowi szkic tła historycznego do zbioru gedanensiów z atlasu pastora, wyjaśnia zawarte w jego rękopiśmiennych komentarzach informacje oraz kataloguje ów zestaw. Jest to zarazem kontynuacja i zamknięcie wcześniejszych publikacji autorów na temat toruńskiej kolekcji J. J. Haselaua.