W procesie przejścia od rzymskiego Zachodu do chrześcijańskiej Europy rozstrzygającą rolę odegrały wieki V, VI, VII i VIII. Praca Michela Banniarda przedstawia w sposób znakomicie syntetyczny tę drogę, u kresu której ustaliła się większość cech określających kulturę europejskiego średniowiecza. Koniec dwudziestego wieku, kiedy Europa próbuje myśleć o sobie jako o całości jeśli nie zjednoczonej, to przynajmniej mającej jednorodną tożsamość, skłania do poszukiwania jej korzeni. Najgłębsze i najbardziej wyraziste spośród nich są korzenie kulturowe.
Przedmowa Wprowadzenie 1. Czas barbarzyństwa czy okres przejściowy? 1. Wprowadzenie. Epoka pogranicza 2. Kryteria kulturowe 2. Struktury Tardoantico: V wiek l. Waga i trwałość słowa pisanego 2. Normy szkolne a tradycja literacka 3. Sztuka i wiedza elity 4. Narzędzia materialne 5. Hellenistyczna ?auctoritas? 3. Ostoje kultury 1. Usankcjonowanie spuścizny 2. Czynniki rozpadu 3. Przekaziciele ciągłości 4. Monastycyzm a kultura łacińska 4. Rodzaje i fazy ewolucji 1. Galia, skrzyżowanie kultur i języków 2. Hiszpania: wokół rekonkwisty izydoriańskiej 3. Opór i siła twórcza Italii 4. Nieoczekiwanie powstające ośrodki kultury łacińskiej 5. Literaccy mediatorzy l. Zarys epoki 2. Augustyn 3. Boecjusz 4. Kasjodor 5. Grzegorz Wielki 6. Grzegorz z Tours 7. Izydor z Sewilli 8. Beda Czcigodny 9. Paweł Diakon 10. Alkuin 6. Przemiany Językowe l. Społeczeństwo i język 2. Stare pytania, nowe metody 3. Pokolenia, które utrzymują język 4. Sto lat konfliktów i inwencji twórczej 5. Cykle twórcze 7. Nim powstały literatury średniowiecza l. Wnioski: część utracona i część zachowana 2. Krystalizowanie się przeciwieństw 3. Narodziny tożsamości Chronologiczny przegląd wydarzeń 400-800 Bibliografia Indeks osobowy