Krzyżowa ponownie odczytana - Krzysztof Ruchniewicz [KSIĄŻKA]

/ Pomimo upływu lat Krzyżowa, niewielka wieś na Dolnym Śląsku, ukryta w cieniu góry Ślęży, nadal mnie fascynuje. Na jej przykładzie można odczytać różne warstwy czasu. Jak przy obieraniu cebuli oddziela się jedną od drugiej, wnikając stopniowo w głąb przeszłości. Bardzo to przypomina podejście metodologiczne jednego ze znanych niemieckich historyków Karla Schlögela, który zalecał, byśmy w przestrzeni odczytywali czas. To wciągające i intrygujące zajęcie pozwala spojrzeć na znane już rzeczy w całkiem innym świetle. Krzyżowa nie jest tylko polskim miejscem pamięci. Jako takie nie ma zresztą długiej historii. Zwykle w Polsce kojarzy się ją z tzw. mszą pojed­nania, która odbyła się tu w listopadzie 1989 r. Z okazji kolejnych rocznic tego wydarzenia zjeżdżają się do Krzyżowej polscy i niemieccy politycy, naukowcy, dziennikarze. Podczas obchodów 25. rocznicy otwarto stałą wystawę plenerową pt. "Odwaga i pojednanie". Jednak potraktowanie Krzyżowej jako polskiego miejsca pamięci byłoby niesłusznym i fałszywym uproszczeniem. Krzyżowa jest i pozostanie transnarodowym miejscem pamięci. Dla części Niemców będzie to siedziba rodziny von Moltke, zwłaszcza marszałka polnego, Helmutha von Moltke, jednego z najwy­bitniejszych wodzów cesarskich Niemiec. Innym miejscowość będzie się kojarzyć z krewnym wojskowego dowódcy, również Helmuthem, który był (współ-)twórcą jednej z ważniejszych grup opozycji antyhitlerowskiej, "Kręgu z Krzyżowej" (Kreisauer Kreis). W przeszłości Krzyżowa i jej histo­ryczne dziedzictwo budziły zainteresowanie także przedstawicieli innych narodów, m.in. Japończyków, Chińczyków czy Francuzów. Dzisiaj forum łączącym zainteresowania różnych ludzi, którzy właśnie tu szukają modeli dialogu i dróg do zbliżenia, jest Fundacja "Krzyżowa" dla Porozumienia Europejskiego, Akademia oraz Międzynarodowy Dom Spotkań Młodzieży. Zamiar pokazania na/