Lecznicze Przysmaki - Teresa Lewkowicz-Mosiej [KSIĄŻKA]

Spis treści: Wstęp ..... 7 Arcydzięgiel lekarski ..... 9 Bylica piołun ..... 14 Bylica pospolita ..... 19 Berberys zwyczajny ..... 22 Bez czarny ..... 26 Biedrzeniec mniejszy ..... 29 Bluszczyk kurdybanek ..... 34 Borówka brusznica ..... 38 Borówka czernica ..... 42 Brzoza brodawkowata ..... 45 Babka zwyczajna ..... 49 Chmiel zwyczajny ..... 54 Chrzan pospolity ..... 59 Cykoria podróżnik ..... 64 Czeremcha zwyczajna ..... 68 Czosnek niedźwiedzi ..... 71 Dereń jadalny ..... 75 Dziewanna wielkokwiatowa ..... 79 Głóg dwuszyjkowy ..... 82 Grusza pospolita ..... 85 Gwiazdnica pospolita ..... 89 Jabłoń dzika ..... 93 Jałowiec pospolity ..... 98 Jarząb pospolity ..... 102 Jeżyna fałdowana ..... 105 Kminek zwyczajny ..... 108 Krwawnik pospolity ..... 112 Lebiodka pospolita ..... 115 Leszczyna pospolita ..... 121 Łopian większy ..... 124 Macierzanka piaskowa ..... 127 Malina pospolita ..... 132 Marzanka wonna ..... 134 Mięta polna ..... 137 Mniszek lekarski ..... 141 Ogórecznik lekarski ..... 146 Pokrzywa zwyczajna ..... 151 Poziomka pospolita ..... 155 Rokitnik zwyczajny ..... 159 Róża dzika ..... 163 Rukiew wodna ..... 167 Stokrotka pospolita ..... 172 Szczaw zwyczajny ..... 175 Śliwa tarnina ..... 179 Wierzbówka kiprzyca ..... 183 Wiesiołek dwuletni ..... 187 Żurawina błotna ..... 188 Bibliografia ..... 192 Fragment: JAŁOWIEC POSPOLITY Jałowiec pospolity (Juniperus communis L.) jest dwupiennym krzewem, a niekiedy niewielkim drzewkiem o szarobrunatnej, włóknistej korze i giętkich pędach pokrytych ostrymi, szarozielonymi igłami. Jego owockami są kuliste, prawie czarne szyszkojagody pokryte cienką warstwą woskowego nalotu. Po rozgryzieniu mają smak początkowo słodkawy, przechodzący później jednak w gorzkawy, korzenny z żywicznym posmakiem. W Polsce jałowiec spotyka się najczęściej w rzadkich, widnych lasach, na słonecznych wzgórzach i nieużytkach. Rośnie dobrze nawet na suchych, piaszczystych i jałowych (stąd nazwa) glebach. Do celów leczniczych oraz kulinarnych używa się owocków - szyszko-jagód jałowca - zbieranych późną jesienią po pierwszych przymrozkach, kiedy osypują się najłatwiej. Suszy się je ostrożnie w suszarniach ogrzewanych, w temperaturze nie przekraczającej 40°C, gdyż przesuszone tracą zapach, marszczą się i matowieją. Szyszkojagody są najwyższej jakości, kiedy po roztarciu w palcach nie wydzielają soku, tylko ciągnącą się wokół pestek „smołę”. Owocki jałowca zawierają znaczne ilości olejku eterycznego, którego głównym składnikiem jest terpineol. Są w nich także flawonoidy, kwasy organiczne, a wśród nich kwas askorbinowy, czyli witamina C, cukry, garbniki, związki goryczowe, żywicowe, a także liczne sole mineralne. Substancje znajdujące się w szyszkojagodach działają moczopędnie i dezynfekują drogi moczowe. Łagodzą także obrzęki powodowane niedomogą nerek lub krążenia krwi. W lecznictwie stosuje się je również w celu zwiększenia wydzielania soków żołądkowych, żółci oraz pobudzenia perystaltyki jelit. Olejek pozyskiwany z szyszkojagód wcierany w skórę, łagodzi bóle reumatyczne i różnego rodzaju nerwobóle. W kuchni owocki jałowca stosuje się jako przyprawę do ciężkostrawnych, tłustych potraw, co zapobiega wzdęciom oraz jako środek pobudzający apetyt. Używa się ich często do przyprawiania dziczyzny. Rozgniecionymi owockami naciera się ją przed przyrządzeniem, „aby skruszała”. W Niemczech i w Alzacji przyprawia się nimi również kiszoną kapustę, gulasz i pieczony drób, aby nadać im smak „dań na dziko”. Szyszkojagody wchodzą także w skład wielu mieszanek przyprawowych. Używa się ich także do peklowania mięs i przy produkcji niektórych wódek i likierów (m.in. dżinu). Potrawy z jałowcem Kapusta po alzacku 50 dkg kiszonej kapusty 10 dkg wędzonego boczku 2 łyżki smalcu 1 cebula 1 jabłko 10 jagód jałowca 1/2 szklanki białego wina 4 schabowe kotlety 4 małe kiełbaski 50 dkg ziemniaków lub białe pieczywo sól i pieprz do smaku Naczynie do zapiekania wykładamy cienkimi plastrami boczku. Na smalcu zrumieniamy pokrojoną w drobną kostkę cebulę, dodajemy obrane, pokrojone w plastry jabłko, kapustę, jagody jałowca i przez chwilę dusimy. Uzyskaną masę przekładamy do naczynia do zapiekania i polewamy winem. Na wierzchu układamy umyte, pobite tłuczkiem, oprószone pieprzem i solą kotlety oraz kiełbaski. Pieczemy do zrumienienia około godziny. Podajemy z ziemniakami lub białym chlebem. Likier jałowcowy 1 szklanka jagód jałowca 15 dkg cukru zagotowanego w 2 szklankach wody 1 litr wódki żytniej Do wódki wsypujemy zmiażdżone uprzednio jagody jałowca i odstawiamy na 2 tygodnie. Po upływie tego czasu odcedzamy, mieszamy z ostudzonym, cukrowym syropem i znowu zostawiamy na kilka dni i rozlewamy do butelek. Mięso duszone z jałowcem 50 dkg wieprzowiny lub wołowiny 5 dkg cebuli 5 dkg masła 3-4 ząbki czosnku 1/4 szklanki odwaru z jałowca 5 dkg sosu pomidorowego 1/4 bulionu lub wody pieprz, kminek, liść laurowy i sól do smaku Odwar jałowcowy: 1 dkg suszonych szyszkojagód jałowca 2 szklanki wody Mięso kroimy na niewielkie kawałki, podsmażamy ze wszystkich stron na maśle, przekładamy do rondla, dodajemy pokrojoną w drobne kostki cebulę, czosnek, listek laurowy i trochę bulionu lub wody, po czym dusimy do miękkości. Przy końcu duszenia solimy, dodajemy pieprz, wywar z owocków jałowca i sos pomidorowy. Odwar jałowcowy sporządzamy zalewając zmielone na proszek owocki i gotując przez 15 minut na słabym ogniu. Gotowe mięso podajemy z ziemniakami i surówką. Zupa z jałowcem 20 dkg ziemniaków 10 dkg marchwi 1,5 dkg korzeni pietruszki 2,5 dkg cebuli 10 owocków jałowca 1/2 litra wywaru mięsnego lub gotowego bulionu Oczyszczone, umyte ziemniaki i warzywa kroimy w słomkę (cebulę w drobną kostkę), gotujemy w mięsnym wywarze do miękkości. Dodajemy jagody jałowca i gotujemy jeszcze około 5 minut.