Marcin Masecki: Die Kunst der Fuge (digipack) [CD]

Marcin Masecki rozpoczął pracę nad Sztuką Fugi Jana Sebastiana Bacha w 2007 roku. Szukając idealnego instrumentu do nagrania utworu - w partyturze nie ma mowy o instrumencie, na który Sztuka Fugi została napisana - Masecki ostatecznie zdecydował się na fortepian, a konkretnie rodzinny Steinway, i postanowił zarejestrować Die Kunst der Fuge na starym dyktafonie kasetowym Panasonic. Swój zamysł tłumaczył następująco: Jest to wrażenie nowe i niespotykane w świecie muzyki klasycznej. (...) Od początku bałem się grać Bacha na fortepianie, gdyż nieuchronnie brzmiał wtedy jak Konkurs Chopinowski. Nagrany na szumiący dyktafon fortepian staje się innym instrumentem. Szum taśmy i naturalna kompresja stwarzają matową szybę, zza której nie słychać już wypolerowanego salonowca, "króla instrumentów", tylko właśnie rzuca się w oczy szerszy kadr - taki, w którym lepiej widać strukturę całego utworu. Die Kunst der Fuge (Sztuka Fugi) to jedno z ostatnich dzieł Bacha, którego kompozytor już nie zdążył ukończyć. Znane są dwie wersje kompozycji: pierwsza zawarta została w pochodzącym z 1742 roku manuskrypcie z dwunastoma fugami i dwoma kanonami. W drugiej, wydanej pośmiertnie w 1751 roku, znalazły się dodatkowo trzy nowe fugi i dwa kanony. To w drugiej wersji znalazła się słynna niedokończona fuga, pod którą syn Bacha, Carl Philipp Emanuel dopisał: "W momencie gdy dźwięki B-A-C-H pojawiają się w kontratemacie, kompozytor zmarł". Obu wersjom przyświeca jednak jedna idea: wnikliwa analiza kontrapunktycznych możliwości tkwiących w jednym muzycznym temacie. Każda z fug - z wyjątkiem ostatniej, niedokończonej - opiera się na tej samej melodii w tonacji d-moll. W kolejnych fugach temat ten poddawany jest jednak modyfikacjom przy wykorzystaniu wszystkich znanych Bachowi zasad polifonii: zostaje odwrócony (wzdłuż osi pionowej i poziomej), rozciągnięty w czasie (dyminucja i augmentacja), nałożony na siebie (stretto) i połączony w najróżniejszych permutacjach z podobnymi zabiegami we wszystkich głosach (fugi są trzy- lub czterogłosowe). Sztuka Fugi stanowi więc przede wszystkim prezentację kunsztu kompozytorskiego, treść jest tu podporządkowana eksploracji polifonicznej formy, w której Bach osiągnął niekwestionowane mistrzostwo.