Matka Boża w poezji polskiej. Antologia - red. Waldemar Michalski [KSIĄŻKA]

Stefan Sawicki (fragment wstępu):

Wydaje się, że Boża Matka coraz częściej staje się obecna w życiu współczesnego człowieka jako ta, w której urzeczywistniły się w sposób zupełny: dobroć, czystość, świętość. Wydaje się, że wzbudza ona w człowieku współczesnym, coraz bardziej świadomym swych ograniczeń, słabości, zagrożeń, jakąś tęsknotę za prostymi wartościami, potrzebę uwolnienia się od zła, zmazania własnego skażenia. I to zmazania rzeczywistego, nie tylko w świadomości własnej. Jakiegoś pełnego odnowienia. Tę tęsknotę, którą wzbudza swoim niepokalanym, czystym wizerunkiem, zaspokoić może tylko On, Jej Syn, Odkupiciel człowieka, którego ukazuje nam Jano-Pawłowa encyklika "Redemptor Hominis". Ale Maryja zbliża nas do Niego, również przez poezję. Nieustannie uczestniczy w dziele Zbawienia, największym dziele swego Syna.

Olga Białek-Szwed (fragment recenzji):

Kult Matki Bożej wśród Polaków jest powszechnie znany i nie ma poety, który by nie poświęcił jej wiersza lub przynajmniej zdania.

Z co najmniej tysiąca polskich wierszy maryjnych autor antologii wybrał około 100 tekstów - wśród nich znalazły się te najbardziej znane i znamienne dla poezji polskiej różnych epok i sytuacji dziejowej naszego narodu.

Antologię otwierają anonimowe teksty z XIV, XV i XVI wieku, m.in. średniowieczna "grunwaldzka" pieśń "Bogurodzica" oraz pasyjne "Żale Matki Bożej pod Krzyżem". Poeci kolejnych pokoleń i epok to m.in. "poezja barska", a szczególnie znany tekst ze słowami "oddaj się, Lechu, w opiekę Maryi". Nie mogło zabraknąć w antologii wierszy Mickiewicza, Krasińskiego, Słowackiego, Norwida, Staffa, Kasprowicza, Obertyńskiej, Lieberta czy Wierzyńskiego, a z bardziej współczesnych m.in.: Miłosza, Twardowskiego, Herberta, Harasymowicza, Grochowiaka, Moczulskiego, Oszajcy czy Kudyby.

Antologia Michalskiego ma jeszcze jeden bardzo ważny aspekt: publikuje wiersze poetów emigracyjnych, do których czytelnik miał w minionym czasie bardzo utrudniony dostęp. Znalazły się tu utwory przebywających na emigracji m.in.: Józefa Wittlina, Mariana Hemara, Józefa Lobodowskiego, Zdzisława Broncela, Jerzego Bazarewskiego, Zbigniewa Chałki, Danuty Mostwin, Tadeusza Chabrowskiego, Aleksandra Śnieżki, Zdzisława Paszkowskiego, Edwarda Duszy - w większości poetów z tzw. "emigracji wojennej". Obszerny wiersz Zdzisława Broncela pt. "Litania Loretańska do Najświętszej Panny" jest tu drukowany w kraju po raz pierwszy w całości (60 strof oktostychowych).

Zbigniew Waldemar Okoń (fragment recenzji):

Waldemar Michalski - poeta, eseista, redaktor kwartalnika literackiego "Akcent" przygotował bardzo interesujący zestaw wierszy, tematycznie poświęcony Matce Bożej. Z kilkuset wierszy wybrał ponad 100 utworów, począwszy od anonimowych z okresu średniowiecza (np. "Bogurodzica", "Zale Matki Bożej pod Krzyżem"), po wiersze autorów współczesnych (np. Ernest Bryll, Wacław Oszajca, Wacław Kudyba, Czesław Ryszka, Mariusz Olbromski).

Wybrane do antologii utwory - przedstawione w układzie chronologicznym - dają także dobrą szansę zorientowania się w poetyce znamiennej dla poszczególnych okresów literackich. Wyraźnie widać także, jak zmieniało się na przestrzeni wieków widzenie Maryi. W średniowieczu postrzegana była przez Polaków jako Matka (Boleściwa), następnie: Królowa (śluby Jana Kazimierza we Lwowie), Hetmanka (poezja barska), Żołnierka (w wierszach wojennych i okupacyjnych), Orędowniczka ("Solidarności"), wreszcie spotykana na codziennej drodze życia współczesna, życzliwa Opiekunka.