Miasto Opowiedziane Powojenny Kraków w Świetle Żydowskiej Literatury Dokumentu Osobistego - Monika Stępień [KSIĄŻKA]

Kraków - przestrzeń wielu artystycznych inicjatyw, miasto twórców - doczekał się licznych literackich wcieleń. Portretowany przez pisarzy, opiewany przez poetów, zapisał się w świadomości czytelników jako miasto artystów, literackich salonów, skarbnica kultury i narodowych pamiątek - miasto roztaczające niezwykły czar, wręcz magiczne. Antologie, literackie przewodniki po Krakowie, rzadko jednak do portretu miasta dodają rysy nakreślone przez żydowskich twórców. Cytowani są jedynie nieliczni - głównie bard Kazimierza i poeta krakowskiego getta Mordechaj Gebirtig oraz autorzy powojennej literatury wspomnieniowej: przede wszystkim Miriam Akavia, Natan Gross, Roma Ligocka. Ich teksty pojawiają się zazwyczaj w kontekście opowieści o wielokulturowości międzywojennego miasta lub w kontekście Holo­kaustu. Wydawać by się więc mogło, że snuta przez krakowskich Żydów literacka opowieść o mieście kończy się tragicznym rozdziałem poświęconym Zagładzie. Tak jednak nie jest. Po nim następują kolejne, od lat czekające na odczytanie i zanalizowanie.Niniejsza praca jest próbą odtworzenia wizerunku powojennego Krakowa zawartego w żydowskiej literaturze dokumentu osobistego. Składają się na niego: obraz rzeczywistości społecznej oraz przestrzeni miejskiej. Celem pracy jest także ukazanie wpisanego w tekst doświadczenia życia w powojennym Krakowie, emigracji i powrotu po latach do miejsc ważnych ze względów biograficznych. (?) Powojenna żydowska literatura dokumentu osobistego zbudowana jest zazwyczaj według następującej sekwencji: życie przedwojenne - wojna - powojenny powrót do Polski - przygotowania do wyjazdu i emigracja - życie w nowym kraju - powrót. (?) Światy subiektywnych odczuć i wrażeń poszczególnych autorów wykazują wiele cech wspólnych, dzięki którym możliwe jest wyłonienie z nich wspólnego obrazu miasta. Kraków przestrzeń wielu artystycznych inicjatyw, miasto twórców doczekał się licznych literackich wcieleń. Portretowany przez pisarzy, opiewany przez poetów, zapisał się w świadomości czytelników jako miasto artystów, literackich salonów, skarbnica kultury i narodowych pamiątek miasto roztaczające niezwykły czar, wręcz magiczne. Antologie, literackie przewodniki po Krakowie, rzadko jednak do portretu miasta dodają rysy nakreślone przez żydowskich twórców. Cytowani są jedynie nieliczni głównie bard Kazimierza i poeta krakowskiego getta Mordechaj Gebirtig oraz autorzy powojennej literatury wspomnieniowej: przede wszystkim Miriam Akavia, Natan Gross, Roma Ligocka. Ich teksty pojawiają się zazwyczaj w kontekście opowieści o wielokulturowości międzywojennego miasta lub w kontekście Holokaustu. Wydawać by się więc mogło, że snuta przez krakowskich Żydów literacka opowieść o mieście kończy się tragicznym rozdziałem poświęconym Zagładzie. Tak jednak nie jest. Po nim następują kolejne, od lat czekające na odczytanie i zanalizowanie.