To, co widziałem... Tego człowiek nie powinien widzieć, nie powinien otym wiedzieć - pisze gorzko Szałamow - rosyjski poeta i eseista, przez18 lat więzień. Rzeczywistości łagrów, której doświadczyły milionyludzi, nie można pojąć, jeśli nie przeczyta się w całości Opowiadańkołymskich. Słynny Archipelag Gułag Sołżenicyna sprawił, że cały światpoznał tysiące faktów na temat łagrów. W sferze przeżyć, emocji, uczuć,myśli i refleksji nad ludzką nędzą to Szałamow najsugestywniej pokazujepiekło zgotowane człowiekowi przez człowieka w XX wieku. Beznamiętnośćnarracji człowieka, który przeżył tortury i najdotkliwsze upokorzenia,na każdym czytelniku robi kolosalne wrażenie.