Orpheus Chamber Orchestra: RMF Classic Kolekcja: Mozart [CD]

Wolfgang Amadeus Mozart osiągnął szczyty artystyczne niedostępne żadnemu innemu kompozytorowi. Kompozycjami, w których w najwyższym stopniu przejawia się jego przebogata fantazja, są opery i koncerty fortepianowe, mimo że skomponował wiele innych arcydzieł należących do każdego rodzaju muzyki. Jego dzieła stanowią połączenie wyjątkowego smaku i logiki formalnej, a wyrażają najgłębsze uczucia, w których, zdaje się, zawarta jest tajemnica wiecznej młodości. Jednak osobowość kompozytora to nie tylko piękno i liryka. Cechowała go specyficzna dwoistość; z liryczną, emocjonalną stroną graniczyły obsceniczność i niewybredny humor. Jako cudowne dziecko Mozart skomponował swą pierwszą symfonię w wieku ośmiu lat, w 1764 roku podczas pobytu w Londynie. Do 1773 roku napisał kolejne 24 symfonie, których szczytowym osiągnięciem jest Symfonia g-moll nr 25. To ona zdecydowała o pozycji Mozarta w gronie światowych symfoników. Dla siedemnastolatka pisanie muzyki o podobnej intensywności i sile było tak proste, jak szokujące dla ówczesnej salzburskiej publiczności. Stosowane przez niego "efekty specjalne", jak użycie podwójnej obsady rogów w orkiestrze, wprawiało odbiorców w osłupienie. Początkowy akompaniament pełen rytmów synkopowanych oraz główny temat symfonii w znaczący sposób wpłynęły na całokształt ścieżki dźwiękowej filmu Amadeusz w reżyserii Miloša Formana. Kompozycja ta często zwana jest "małą symfonią g-moll" w celu odróżnienia jej od większego utworu utrzymanego w tej samej tonacji - Symfonii nr 40. Bardzo prawdopodobne jest, że Mozart skomponował trzy ostatnie symfonie (nr 39-41) zaledwie w sześć tygodni. Nie wiadomo jednak, dlaczego wziął on na siebie tak duże zadanie, podczas, gdy znajdował się w stanie załamania nerwowego. Podczas pracy nad Symfonią nr 40 pisał do żony: "gdyby ludzie mogli zajrzeć do wnętrza mojego serca, zawstydziliby mnie. Czuję, że wszystko wokół mnie jest zimne jak lód". Ze wszystkich kompozycji Mozarta Symfonia g-moll była przedmiotem niezliczonych analiz. To muzyka, która (zwłaszcza w skrajnych częściach utworu) stara się przezwyciężyć granice klasycyzmu, a jej intensywna ekspresywność wykracza już poza ramy epoki. Jednocześnie pod względem formy Mozart pozostaje dzieckiem klasycyzmu - racjonalny, czysty, klarowny, uosabia ideały epoki hołdujące dążeniu do równowagi i umiaru. Symfonia "Jowiszowa" stanowi kulminację całej symfonicznej odysei Mozartowskiej. Trudno w to uwierzyć, że kompozycja ta jest tak bezpretensjonalnie radosna, podczas gdy jej autor przeżywał w okresie jej tworzenia kolejne załamania nerwowe. Mozart nie mógł wyobrazić sobie lepszego zwieńczenia swojej działalności kompozytorskiej. Sygnalizując w pierwszej części sześć różnych pomysłów muzycznych, przywołuje je w całej okazałości w fugato finałowej kody, dając im jedyną możliwość wspólnego zaistnienia. Symfonia "Jowiszowa" to bezapelacyjnie jedna z najlepszych kompozycji w całej klasycznej muzyce zachodniej.