Piwnice Naturalne - Claudia Lorenz-Ladener [KSIĄŻKA]

Spis treści: Chłodne piwnice....... 7 1. Warunki klimatyczne dla przechowywania produktów w stanie świeżym..... 11 1.1. Temperatura powietrza..... 11 1.2. Wilgotność powietrza ..... 14 1.3. Ruch i skład powietrza ..... 17 2. Piwnica polna..... 21 2.1. Wkop ziemny..... 26 2.2. Kopce..... 27 2.3. Komory ziemne i szałasy warzywne..... 32 2.4. Ekskurs w przeszłość: Chłodzenie lodem i śniegiem..... 36 3. Piwnice domowe i masywne piwnice wolnostojące..... 41 3.1. Temperatury pod ziemią..... 41 3.2. Temperatury nieogrzewanych pomieszczeń piwnicznych ..... 43 3.3. Materiały i elementy konstrukcyjne..... 45 3.3.1. Izolacja przeciwwilgociowa elementów konstrukcyjnych stykających się z ziemią..... 47 3.3.2. Ściana zewnętrzna..... 54 3.3.3. Podłoga..... 57 3.3.4. Strop piwniczny..... 62 3.3.5. Konstrukcje dachowe piwnic wolnostojących..... 69 3.4. Zabiegi budowlane w celu chłodzenia powietrza..... 79 4. Pomieszczenia na zapasy z agregatem chłodniczym ..... 97 4.1. Pomieszczenia równe z ziemią jako magazyny na zapasy..... 97 4.2. Małe kabiny (klatki) chłodnicze ..... 104 5. Przykłady zbudowanych piwnic naturalnych..... 108 5.1. Od piwnicy ciepłej do piwnicy chłodnej: przebudowa na piwnicę do przechowywania zapasów..... 108 5.2. Budowa piwnicy ziemnej..... 113 5.3. Budowa nowej piwnicy do przechowywania zapasów ..... 118 5.4. Piwnica naturalna w przybudówce..... 121 5.5. Piwnica naturalna ze znajdującym się powyżej tarasem..... 126 6. Suplement..... 139 6.1. Lodówka bez lodu i prądu..... 139 6.2. Przechowywanie w stanie świeżym od A do Z..... 142 6.3. Zmiany materii w owocach i warzywach w wyniku przechowywania..... 160 Fragment: Kiedyś rzadko budowało się domy bez piwnicy, chyba że budowę utrudniał wysoki poziom wód gruntowych lub skaliste podłoże. Piwnicę uważano za ważną z dwóch powodów: po pierwsze - tworzyła ona strefę buforową dla ciepła i wilgoci pomiędzy ziemią i znajdującymi się powyżej mieszkaniami, po drugie - piwnica służyła do przechowywania artykułów spożywczych i innych produktów. Znajdowała się ona całkowicie, względnie w większości, w ziemi, była chłodna w ciepłej porze roku i wolna od mrozu zimą. Niemieckie słowo piwnica (Keller) wywodzi się od łacińskiego celarium, co znaczy po prostu magazyn żywności, spiżarnia. Również dzisiaj wyposaża się około 90% nowo budowanych mieszkań w piwnicę. Dodatkowo, z powodu zmienionych form mieszkania i życia znacznie wzrosły wymagania względem możliwości wykorzystania piwnic. Wysokie ceny działek i budowania wymuszają do tego oszczędności na miejscu i przestrzeni podczas planowania, dlatego niektóre funkcje, przyporządkowane dotychczas piętru mieszkalnemu, zostały dzisiaj przeniesione do piwnicy. Nowoczesne piwnice mają być możliwe do wielostronnego wykorzystania, np. jako kotłownia, schowek do przechowywania rzadko używanych przedmiotów, garaż, pomieszczenie do majsterkowania, pracownia, pomieszczenie do urządzania przyjęć, mieszkanie dla lokatorów, sauna, schron itd. Dla spełnienia tych funkcji buduje się dzisiaj piwnice tak, żeby były nie tylko suche, ale też ciepłe względnie energooszczędne w ogrzewaniu. I tak piwnica staje się niestety nieużyteczna dla jej „klasycznej” funkcji, jaką jest przechowywanie w stanie świeżym produktów z ogrodu. Ponieważ owoce, warzywa i ziemniaki potrzebują niskiej temperatury otoczenia i stosunkowo wysokiej wilgotności powietrza, długie przechowywanie ich w stanie świeżym umożliwia właśnie piwnica. Lodówka i zamrażarka nie mogą zastąpić „staromodnej” piwnicy - spiżarni. I tak dzisiaj, przede wszystkim w nowych budynkach, budowanych w zgodzie ze środowiskiem, przewidziane jest coraz częściej w piwnicy pomieszczenie, które jest chłodniejsze i bardziej wilgotne od innych i dzięku temu nadające się do przechowywania zapasów. Jest bowiem kilka dobrych powodów, dla których chłodne piwnice są znowu potrzebne. Każdy chyba życzy sobie dzisiaj, by jeść owoce i warzywa bez trucizn, a kto uprawia swój ogródek wie, w jakich warunkach rosły jego rośliny. Lecz również rodziny bez ogródka coraz częściej zwracają uwagę na jakość artykułów spożywczych i sposób, w jaki są produkowane. Wielu zaczęło więc kupować w większych ilościach bezpośrednio u rolnika - również wtedy niezbędne jest dobre miejsce do przechowywania w domu. Kolejnym powodem popularności chłodnych spiżarni jest to, że przechowywanie świeżych owoców i warzyw kosztuje najmniej pracy w porównaniu z konserwowaniem poprzez gotowanie i zamrażanie. Oprócz tego chronione są w szczególnej mierze witaminy i substancje odżywcze. I na końcu, lecz też ważne, przechowywanie świeżych produktów w naturalnie chłodzonej piwnicy jest z pewnością najbardziej enerooszczędnym sposobem przechowywania zapasów. Jest kilka sposobów wykonania takich spiżarni. Różnią się przede wszystkim wysiłkiem włożonym podczas budowania. O jakości wszystkich budowanych wariantów decyduje mniej więcej jedna cecha: mianowicie temperatura i wilgotność powietrza w pomieszczeniu magazynowym. Z jakiego powodu te czynniki klimatyczne są takie ważne dla przechowywania produktów w stanie świeżym, możliwie bez strat, zostanie krótko opisane na początku książki. Następnie pokazane zostaną różne konstrukcje budowlane przeznaczone do przechowywania artykułów spożywczych, zaczynając od łatwych do zbudowania piwnic polnych, aż do budowanych mniejszym lub większym wysiłkiem piwnic domowych i masywnych piwnic wolnostojących. A od czasu do czasu, dla spojrzenia wstecz, wspomniane zostaną niektóre, czasem piękne konstrukcje budowlane (np. wcześniejsze piwnice lodowe), które wymyślili nasi przodkowie w czasach, gdzie nieznane jeszcze było chłodzenie elektryczne. W niektórych przypadkach, np. w branży rzemieślniczo-przemysłowej, kiedy przechowywane muszą być przez krótki czas większe ilości owoców i warzyw (sklepy, restauracje), naturalnie chłodzone pomieszczenie, czy to w domu czy na wolnym powietrzu, może nie zawsze być najlepszym rozwiązaniem. Dlatego wspomina się ostatnio często o spiżarniach stosunkowo niezależnych od miejsca, które wyposażone są w elektryczne agregaty chłodzące (patrz rozdz. 4). W rozdziale 5. przedstawione są przykłady niektórych piwnic naturalnych powstałych w ostatnich latach i prezentowanych przez ich budowniczych i planistów. Bernhard Nixdorf (patrz rozdz. 5.1) opisuje szczegółowo, jak można przebudować ciepłą piwnicę na chłodną piwnicę - spiżarnię. Jeżeli bierze się pod uwagę podczas planowania nowej budowy piwnicę naturalną, koszty dodatkowe, w porównaniu z (ciepłą) piwnicą, są niewiele wyższe, szczególnie jeżeli zakłada się pracę własną. Kto ma do dyspozycji wystarczająco dużą działkę, będzie może wolał piwnicę wolnostojącą, wbudowaną mniej lub bardziej w ziemię, w zależności poziomu wód gruntowych. Carl-Heinz Buck pokazuje, jak dobrze wkomponowuje się w krajobraz jego piwnica wolnostojąca, i jak łatwa jest ona w budowie (patrz rozdz. 5.2). Czasami ma być na działce dodatkowo wybudowane pomieszczenie do majsterkowania, mała stajnia, garaż lub taras. Dlaczego nie zbudować pod spodem piwnicy naturalnej? August i Veronika Jäger, którzy uprawiają własny duży ogród, zbudowali pod swoim amatorskim warsztatem piwnicę - spiżarnię z kamieni (patrz rozdz. 5.4) po to, by mieć wreszcie chłodne miejsce do przezimowania świeżych zapasów sześcioosobowej rodziny. O.C. Giercke planował w przeciągu ostatnich lat wiele piwnic lub przebudowywał je na piwnice naturalne, w tym również większe, np. dla rolniczych wspólnot producenckich. Pierwszą piwnicę, którą zbudował dla siebie i dla swojej rodziny, jako podbudowę pod tarasem, przedstawia w rozdziale 5.5. Może ten skromny wybór posłuży jako zachęta i ukierunkuje podczas budowania własnej piwnicy. Claudia Lorenz-Ladener