Rabin bez głowy i inne opowieści z Chełma - Menachem Kipnis [KSIĄŻKA]

"Każdy naród ma swoje miasto "mędrców". Każdy naród ma miasto, o którym opowiada się komiczne historie, zabawne przypowieści. My, Żydzi, mamy Chełm. Chełm i historie o nim są słynne na cały świat jako "Opowieści z Chełma". Mówi się też o "Głupcach???/?mędrcach z Chełma". O mieszkańcach tego miasta powiada się również nieco żartobliwie, że nie należy ich nazywać głupcami z Chełma, lecz ogłupiaczami z Chełma, w istocie bowiem nie są oni głupi, lecz próbują zrobić głupców z innych ludzi. Pozostaje jednak faktem, że wszędzie, w każdym zakątku świata, w którym mieszkają Żydzi, wszyscy wiedzą o Chełmie i znają chełmskie opowieści. Obraz tego miasta jest tak mocno utrwalony w wyobraźni, że gdy tylko zdarzy się coś komicznego i zarazem absurdalnego, od razu pada stwierdzenie: - Zaiste, to historia prosto z Chełma!" Menachem Kipnis "Chełm Kipnisa jest osobliwym miejscem - punktem w wyobraźni, nie miejscem w konkretnej przestrzeni i czasie. Nie wiemy niemal nic o tamtejszej przyrodzie - jakaś rzeka, błota, pagórki, okoliczne wsie, niewymienione z nazwy. [?] Są pory roku, w zgodzie z rytmem żydowskiego kalendarza. Pory dnia wyznaczane są na ogół przez modlitwy i psalmy, nabożeństwa poranne i wieczorne. Jest oczywiście synagoga i łaźnia, są drewniane domki. Są zwierzęta - krowy, cielątka, koty, myszy. [?] A ludzie? Nikt nie jest gruby, chudy czy łysy - czasem stary, brodaty. Nie ma mądrzejszych - te role pełnią przybysze spoza chełmskiej społeczności. [?] Bohaterowie Kipnisa są scharakteryzowani jedynie poprzez funkcje, jakie pełnią w społeczności, czy też wykonywane profesje". Bella Szwarcman-Czarnota