Stara rebeliantka. Studia nad semantyką obrazu [KSIĄŻKA]

Tytułowa stara rebeliantka to figura mająca moc wyzwalania z ram otaczających praw. W swym wizualnym i językowym wymiarze przyjmuje kształt lubieżnej, starej pijaczki (łac. anus ebria), której wulgarne zachowanie jest odwróceniem naturalnego, pożądanego przez społeczeństwo stanu bycia.

Ten szczególny obraz został zbudowany na anty-ideach, kliszach łamiących lub w bardzo wyraźny sposób naruszających kulturowe tabu, jak kobiece pijaństwo, swoboda seksualna czy wyzwolenie spod władzy ukształtowanych przez tradycję norm. Tylko tak skrajnie wyrazista konstrukcja mogła stać się fundamentem dla znaku wyrażającego jednocześnie idee protestu i nadziei. Z wnętrza swego ciała-obrazu „pijana starucha” czerpie więc swoją moc uzdrawiania (remediatio), pocieszenia (consolatio), wyzwalania (liberatio) i negacji śmierci (negatio mortis). Jako kpiarska i komiczna „demaskatorka” norm i zasad postać ta stała się jednym z bardziej charakterystycznych znaków „eschatologii upojenia”. W obecnej kulturze relacje obrazu „starej pijanej kobiety” ze sferą sacrum uległy znacznemu zatarciu. Dziś jej bunt zdaje się mieć głównie wymiar naturalistyczny, tymczasem polska literatura współczesna odkrywa tę postać na nowo, przywołując zapomniane konteksty, odsłania eschatologiczny sens tej konstrukcji. „Stara pijaczka” znów staje się pełną ekspresji „dionizyjską starą babą”, jej realistyczny „szkielet” ponowie obrasta w warstwy należnych tej postaci sensów, treści i ulotnych metafor.


Wysoce oryginalne trans-dyscyplinowe studium przypadku nie mające precedensu w literaturze przedmiotu, stanowiące ewenement wśród bieżących publikacji polskiego środowiska humanistycznego […] wykonane na bardzo wysokim poziomie profesjonalnego warsztatu, a przy tym stanowiące dobrze napisaną i ciekawą propozycję lekturową.


Dr Sebastian Borowicz (ur. 1978), archeolog klasyczny, zajmuje się zagadnieniami związanymi ze sztuką i archeologią starożytnej Grecji i Cypru.

Dr Joanna Hobot (ur. 1969), literaturoznawca, metodyk, teatrolog, autorka książki Gra z cenzurą w poezji Nowej Fali 1968 – 1976, pracownik Wydziału Polonistyki UJ.

Prof. dr hab. Renata Przybylska (ur. 1957),polonistka, językoznawczyni specjalizująca się w zakresie semantyki, leksykologii i leksykografii, socjolingwistyki i retoryki oraz kognitywistyki, autorka kilkudziesięciu artykułów naukowych z tego zakresu i kilku książek, współautorka Słownika współczesnego języka polskiego. Zawodowo związana z Wydziałem Polonistyki UJ