Konflikt pomiędzy wspólnotową a izolacjonistyczną wizją kultury określił nowoczesną świadomość narodów południowosłowiańskich. Jego świadectwa odnajdujemy w literaturze, ideologii, w naukowym języku humanistyki. Ambiwalentny bądź nieprzyjazny stosunek do inności warunkuje samą możliwość i naturę dialogu, jaki kultury te prowadzą - albo i nie - pomiędzy sobą. Kształtuje też ich zmienne relacje z rozmaicie interpretowaną tradycją europejską.