Tadeusz Minc Szaleniec Teatru [KSIĄŻKA]

Tadeusz Minc - szaleniec teatru Tadeusz Minc (4 II 1924 Łódź - 28 II 1992 Warszawa) to niezwykły aktor, reżyser, pedagog, kierownik artystyczny Teatru Wybrzeże w latach 1967-1969. Dziś jego twórczość jest nieco zapomniana - podobnie jak dzieła innych wybitnych artystów teatralnych, reżyserów, scenografów, aktorów - bo teatr to sztuka ulotna, przemija wraz ze spektaklami nawet najwybitniejszymi, z odejściem ich twórców. Dlatego tak ważne jest pamiętanie i przypominanie? \"Tadeusz Minc - szaleniec teatru\" to wystawa teatralno-historyczna, na której w układzie chronologicznym przedstawione będzie jego życie i twórczość jako aktora i reżysera. Opowieść zacznie się w 1946 roku, od rozpoczęcia przez Minca studiów na warszawskiej Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej z filią w Łodzi (pierwszy rocznik po II wojnie światowej), poprzez debiut aktorski w sławnym ,,produkcyjniaku\" Brygada szlifierza Karhana czeskiego dramaturga Vaška Káňi (premiera 12 XI 1949, Teatr Nowy, Łódź, reż. - zespół), po role grane w Teatrze Nowym czy teatrze telewizji. Zaprezentujemy unikatowe zdjęcia, programy teatralne, afisze i plakaty ze spektakli, fragmenty recenzji prasowych ze zbiorów Instytutu Teatralnego w Warszawie, z warszawskiego Instytutu Sztuki PAN, archiwów teatralnych oraz ze zbiorów prywatnych. Wśród tych ostatnich znajdziemy między innymi notatki z pracy nad rolą Pułkownika w Młodej Gwardii (1949), portret Minca narysowany przez kolegę z PWST, a późniejszego aktora Stanisława Jasiukiewicza czy karykatury studentów występujących w Kramie z piosenkami (1949), zamieszczone w albumie wykonanym dla Leona Schillera - reżysera tego spektaklu i rektora Szkoły Teatralnej. Jako reżyser Minc zostanie przypomniany poprzez jego najważniejsze spektakle z lat 1962-1991, zrealizowane w Łodzi, Gdańsku, Warszawie, Wrocławiu, Kaliszu, Krakowie. Są to: Czerwona magia (1963), Radosne dni (1965, 1979), Ostatnie dobranoc Armstronga, Matka (1969), Kartoteka (1973, 1977), Białe małżeństwo (1975), Koczowisko (1979), Najwyborniejsza opowieść o kupcu weneckim (1990), Ślub (1991). Przywołamy też jego realizacje polskiego dramatu awangardowego (Witkacy, Gombrowicz, Różewicz) w Jugosławii w latach 1975-1987. I tu znów odwołamy się do dokumentacji teatralnej: zdjęć ze spektakli i prób, egzemplarzy reżyserskich, programów, afiszów i plakatów teatralnych, projektów scenograficznych oraz kostiumów. Zaprezentujemy polskie i zagraniczne nagrody za reżyserię, korespondencję oraz recenzje i artykuły prasowe, w tym te z jugosłowiańskiego okresu pracy reżyserskiej. Na wystawie nie zabraknie prezentacji filmowych - pokażemy fragmenty dokumentalnych programów telewizyjnych, zrealizowanych po śmierci Tadeusza Minca, oraz wspomnienia aktorów i reżyserów z czasów współpracy z artystą. Osobne miejsce na ekspozycji zajmą materiały archiwalne z realizacji Tragedii o bogaczu i Łazarzu - inscenizacji z gdańskiego Teatru Wybrzeże (1968) i Teatru Narodowego w Warszawie (1971). 7 września 2018 roku przypada 50. rocznica prapremiery zrealizowanej przez nasz teatr na podstawie gdańskiego dramatu pt. Tragedia o bogaczu i Łazarzu napisanego w 1643 roku po polsku przez Anonima. Ta wspaniała, zrealizowana z rozmachem premiera odniosła sukces artystyczny i frekwencyjny, w Gdańsku zagrano ją 63 razy dla około 42 tysięcy widzów. Adaptatorzy utworu Róża Ostrowska i Tadeusz Minc (wówczas kierownik literacki Teatru Wybrzeże, także reżyser widowiska) skrócili tekst i wzbogacili go o fragmenty XVII-wiecznych utworów dramatycznych i poetyckich, w ten sposób pokreślili jego ponadczasowy charakter. Współautorami widowiska byli scenograf Marian Kołodziej, kompozytor Henryk Jabłoński oraz choreograf Janina Jarzynówna-Sobczak. Tadeusz Minc był twórcą szukającym oryginalnego repertuaru i nowoczesnych sposobów inscenizacji, wybierał pozycje trudne, uważane za niesceniczne, a wystawiając klasykę, odczytywał ją na nowo. Był artystą niezależnym, szedł osobną drogą. W środowisku uznawano go za samotnika, artystę o wielkiej wyobraźni, wrażliwości i erudycji. Tadeusz Różewicz napisał o nim: \"?szaleniec teatru?. W tych dwóch słowach mieści się Tadeusz Minc, wszystkie jego działania, cała jego pasja\".