Trevor Pinnock: RMF Classic Kolekcja: Bach 2 [CD]

O ile Beethoven był wizjonerem, który zmienił oblicze muzyki, a Mozart naznaczonym nadludzkim talentem gwiazdorem, tak Johann Sebastian Bach (1685-1750) połączył w muzyce przeszłość z przyszłością. Jego wielkość przejawia się w tym, że w jego muzyce łączy się wszystko to, co było przed nim, z tym, co ceniły późniejsze pokolenia. Jako jeden z niewielu kompozytorów, wszystko, co tworzył, uważał za posiadające wartość edukacyjną. Był niezwykle praktycznym twórcą - cenił swą muzykę przede wszystkim za jej wewnętrzną logikę, strukturę, a nie za wymiar duchowy. Większość z jego utworów na instrumenty klawiszowe powstała jako wprawki dla szlifujących technikę gry, co odpowiadało ówczesnym wymaganiom stawianym muzyce - miała znajdować przede wszystkim praktyczne zastosowanie. Jego ostatnie dzieło zatytułowane Kunst der Fuge miało być zwieńczeniem trwających całe życie prac nad formą fugi, jej złożonością i potencjałem. W 239 takcie, tuż po tym, jak wprowadził do utworu muzyczne motto B-A-C-H, kompozytor stracił całkowicie wzrok i przyszło mu odłożyć ołówek na zawsze. Jego lipscy pracodawcy podsumowali odejście Bacha letnim stwierdzeniem: "szkoła potrzebuje chórmistrza, a nie dyrektora muzycznego". W 1719 roku Christian Ludwig, margrabia brandenburski zamówił u Bacha kompozycje dla swojej dworskiej orkiestry. Dwa lata później Bach ukończył cykl sześciu koncertów, prosząc dobrodzieja, aby raczył wybaczyć mu niedociągnięcia zaprezentowanych utworów, lecz docenił "głęboki szacunek, jaki wyraża każda z kompozycji". Trudno w to dziś uwierzyć, ale utwory nie zostały ani razu wykonane, nie znajdując uznania w oczach margrabiego. W stronę Bacha nie zostały również skierowane słowa podziękowania za dedykację. IV Koncert opiera się na partii solowej skrzypiec, która w finale przewyższa pod względem wirtuozerii obydwa późniejsze koncerty skrzypcowe Bacha. Skrzypcom towarzyszy tu echo fletów (flauti d'echo). W V Koncercie centralną rolę pełni klawesyn, którego partii jako instrumentu koncertującego towarzyszą skrzypce i flety. Koncert ten uważany jest za prototyp solowego koncertu klawesynowego. Pierwszą część cechuje 65-taktowa kadencja klawesynu, pełna zawiłości technicznych i brawury. Obsada VI Koncertu jest nietypowa - oprócz partii skrzypiec pojawia się podwójna obsada viol da braccio (trzymane podobnie jak skrzypce), dwie viole da gamba (trzymane między kolanami), wiolonczela i basso continuo. Brak dokładnych danych, kiedy Bach skomponował cztery suity orkiestrowe, choć przypuszcza się, że stało się to około roku 1720 czyli mniej więcej w tym samym czasie, kiedy pracował nad Koncertami brandenburskimi. Bach zwyczajowo nazywał te kompozycje uwerturami, ponieważ pierwsze części każdej z nich skomponowane zostały w stylu stosowanym we wczesnej francuskiej muzyce barokowej, m.in. u Jeana Baptiste Lully'ego (1632-1687). Jednak następujące później serie części tanecznych uzasadniają nadaną im po śmierci Bacha nazwę "suita". II suita napisana jest na flet, smyczki i basso continuo, a punkt kulminacyjny stanowi w niej słynne Badinerie, które do dziś porywa słuchaczy pięknem i lekkością.