Triest. Książka do Pisania [KSIĄŻKA]

"Śniłem o Trieście, morzu, przestrzeni. Nostalgia! Na pocieszenie narysowałem sobie brzuchaty statek w pstrokatych kolorach, takich jak te, co się kołyszą na Adriatyku. Dzięki niemu nostalgia i wyobraźnia mogą rozwinąć żagle i długo płynąć ku dalekim wyspom, gdzie na niewiarygodnych drzewach uwijają się i śpiewają ptaki, istne cuda. O morze!" - pisał o Trieście malarz Egon Schiele. Czy można się zatem dziwić, że to "w tym porcie, gdzie wszystko da się kupić, wynająć, wywieźć, ubezpieczyć, przewieźć tranzytem i sprzedać, w mieście naznaczonym nieustannym ruchem towarów i statków, codzienną pracą dokerów i gorączkową krzątaniną w interesach, [?] gdzie języki nakładają się na siebie i plączą" James Joyce pisał "Ulissesa", a młody Claudio Magris uczył się dostrzegać liczne oblicza miejsc i granice przebiegające nie tylko przez krainy, ale i przez życie ich mieszkanców? Notes do prowadzenia prywatnych zapisków z cytatami z dzieł pisarzy i twórców związanych z Triestem (m.in. Italo Svevo, Claudio Magris, Umberto Saba), ilustrowany archiwalnymi fotografiami. Wybór tekstów: Joanna Ugniewska" Aż do 1925 Triest, sądząc z jego kawiarń, a nawet ulic, jest najbardziej kosmopolitycznym miastem najbardziej kosmopolitycznego cesarstwa świata. Na włosko-słoweńskim gruncie żyją dymisjonowani urzędnicy austriaccy, armatorzy greccy i angielscy, mieszczaństwo żydowskie przybyłe z Wiednia i Budapesztu, a nawet potomkowie francuskiej świty Murata. Przy marmurowych stolikach Caff Tergeste styl Sachera z belle poque inteligencja czyta Neue Freie Presse albo Corriere della Sera, bywalcy w czarnych kapeluszach anarchistów lub w fezach palą nargile i sączą mazagran []. Triest dzieciństwa Leonor Fini jest nadal tym, który znamy z Zena Cosini Itala Sveva. Nic w tym mieście nie mogłoby wywołać w Leonor, pochodzącej przecież z wielonarodowej rodziny, poczucia przynależności do jakiejś określonej kultury. Przez Triest przejeżdżał Orient-Express, opiewany przez Barnabootha (jego transpozycję można odnaleźć w późniejszych obrazach Leonor), a sam Valery Larbaud widział w nim ojczyznę z wyboru, jedyną, jaką uznaje kosmopolita. Alberto Savinio powie później, że Leonor jest prototypem gatunku. Ludzie tego gatunku pisze nie mają korzeni w ziemi, ale swobodne, w wolnym powietrzu; nie muszą więc tkwić w jednym miejscu i przenoszą się razem z wiatrem.
Konstanty A. Jeleński