Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz [KSIĄŻKA]

Prezentowana publikacja stanowi kompleksowe omówienie ustawy z 4.2.1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 24 ze zm.). Komentarz zawiera aktualny stan prawny oraz stanowi kompleksowe omówienie przepisów ustawy. Szczegółowo omówiono wszystkie kwestie zawarte w ustawie, dotyczące: przedmiotu (art. 1?7) i podmiotu (art. 8?15[1]) prawa autorskiego, jego treści (art. 16?35[25]), czasu trwania autorskich praw majątkowych (art. 36?39), przejścia autorskich praw majątkowych (art. 41?68), przepisów szczególnych dotyczących utworów audiowizualnych (art. 69?73[1]) oraz programów komputerowych (art. 74?77[2]), ochrony autorskich praw osobistych (art. 78) i majątkowych (art. 79?80), ochrony wizerunku, adresata korespondencji i tajemnicy źródeł informacji (art. 81?84), praw pokrewnych (art. 85?103), a także odpowiedzialności karnej (art. 115?123). Komentarz zawiera klarowną i wyczerpującą wykładnię unijnego i międzynarodowego prawodawstwa oraz przystępne wyjaśnienie jego wpływu na prawo autorskie w Polsce. Ostatnia duża nowelizacja, które weszła w życie w ostatnim punkcie w lutym tego roku miała na celu wdrożenie do polskiego porządku prawnego dwóch dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 17 kwietnia 2019 r.: ? dyrektywy 2019/789 ustanawiającej przepisy dotyczące wykonywania praw autorskich i praw pokrewnych mające zastosowanie do niektórych transmisji online prowadzonych przez organizacje radiowe i telewizyjne oraz do reemisji programów telewizyjnych i radiowych oraz zmieniającej dyrektywę Rady 93/83/EWG (Dz. Urz. UE L 130 z 17.05.2019, str. 82), tzw. ?dyrektywy satelitarno-kablowej II\" (dyrektywa SATCAB II) oraz ? dyrektywy 2019/790 w sprawie prawa autorskiego i praw pokrewnych na jednolitym rynku cyfrowym oraz zmiany dyrektyw 96/9/WE i 2001/29/WE (Dz. Urz. UE L 130 z 17.05.2019, str. 92), tzw. ?dyrektywy Digital Single Market\" (dyrektywa DSM). W ramach implementacji dyrektywy SATCAB II zmiany komentowanej ustawy odniosły się do: ? wskazania jednego prawa krajowego właściwego w zakresie wykonywania praw autorskich i praw pokrewnych na potrzeby świadczenia przez organizacje radiowe i telewizyjne tzw. ?dodatkowych usług online\" (według zasady państwa pochodzenia); ? ujednolicenia zasad licencjonowania reemitowania programów radiowych i telewizyjnych bez względu na zastosowaną technikę (przymusowe pośrednictwo organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi); ? prawnego uregulowania rozpowszechniania programów radiowych i telewizyjnych udostępnianych rozpowszechniającemu drogą ?wprowadzenia bezpośredniego\" (ang. ?direct injection\", normatywne uznanie za postać nadawania i reemitowania). ? Dyrektywa DSM jest natomiast odpowiedzią Unii Europejskiej na aktualne wyzwania związane z rozwojem technologii cyfrowych w obszarze prawa autorskiego. W ramach implementacji dyrektywy DSM do polskiego prawa autorskiego wdrożono: ? wprowadzenie nowych postaci dozwolonego użytku (eksploracja tekstów i danych) oraz modyfikacja niektórych już istniejących (korzystanie z utworów w działalności dydaktycznej oraz zwielokrotnianie utworów w celu zachowania dziedzictwa kulturowego); ? modyfikację zasad korzystania z utworów niedostępnych w handlu; ? wprowadzenie licencji zbiorowych z rozszerzonym skutkiem; ? wprowadzenie środków ułatwiających licencjonowanie utworów udostępnianych w ramach usług wideo na żądanie; ? wprowadzenie nowego prawa pokrewnego dla wydawców prasy; ? wprowadzenie przepisów szczególnych dotyczących dostawców usług udostępniania treści online; ? zapewnienie godziwego wynagrodzenia twórcom i wykonawcom (przyznanie twórcom i wykonawcom niezbywalnego prawa do wynagrodzenia za eksploatację w Internecie utworów audiowizualnych, muzycznych i słowno-muzycznych, wprowadzenie obowiązku przejrzystości i modyfikacja mechanizmu dostosowywania umów w relacjach kontraktowych między uprawnionymi i użytkownikami, wprowadzenie zmian w zakresie prawa twórców i wykonawców do wypowiedzenia zawartych umów lub odstąpienia od nich. Publikacja uwzględnia zarówno rozwiązania teoretyczne proponowane przez ustawodawcę, jak i praktyczne uwagi, pozwalające na rozwiązanie problemów związanych z wykładnią przepisów zawartych w komentowanej ustawie. Prezentuje też najnowsze orzecznictwo sądów polskich oraz TSUE i ETPC. Dla wygody Czytelników, ułatwiając szybką orientację w tekście, Komentarz wyróżnia się szczegółową strukturą wewnętrzną, z precyzyjnym, przejrzystym i jednolitym podziałem zagadnień. Komentarz kierowany jest do sędziów, adwokatów, radców prawnych, aplikantów zawodów prawniczych oraz studentów, a także urzędników, pracowników naukowych oraz innych osób zajmujących się prawem autorskim.

Prezentowana publikacja stanowi kompleksowe omówienie ustawy z 4.2.1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 24 ze zm.).

Komentarz zawiera aktualny stan prawny oraz stanowi kompleksowe omówienie przepisów ustawy. Szczegółowo omówiono wszystkie kwestie zawarte w ustawie, dotyczące: przedmiotu (art. 17) i podmiotu (art. 815[1]) prawa autorskiego, jego treści (art. 1635[25]), czasu trwania autorskich praw majątkowych (art. 3639), przejścia autorskich praw majątkowych (art. 4168), przepisów szczególnych dotyczących utworów audiowizualnych (art. 6973[1]) oraz programów komputerowych (art. 7477[2]), ochrony autorskich praw osobistych (art. 78) i majątkowych (art. 7980), ochrony wizerunku, adresata korespondencji i tajemnicy źródeł informacji (art. 8184), praw pokrewnych (art. 85103), a także odpowiedzialności karnej (art. 115123).

Komentarz zawiera klarowną i wyczerpującą wykładnię unijnego i międzynarodowego prawodawstwa oraz przystępne wyjaśnienie jego wpływu na prawo autorskie w Polsce. Ostatnia duża nowelizacja, które weszła w życie w ostatnim punkcie w lutym tego roku miała na celu wdrożenie do polskiego porządku prawnego dwóch dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 17 kwietnia 2019 r.:

dyrektywy 2019/789 ustanawiającej przepisy dotyczące wykonywania praw autorskich i praw pokrewnych mające zastosowanie do niektórych transmisji online prowadzonych przez organizacje radiowe i telewizyjne oraz do reemisji programów telewizyjnych i radiowych oraz zmieniającej dyrektywę Rady 93/83/EWG (Dz. Urz. UE L 130 z 17.05.2019, str. 82), tzw. dyrektywy satelitarno-kablowej II" (dyrektywa SATCAB II) oraz

dyrektywy 2019/790 w sprawie prawa autorskiego i praw pokrewnych na jednolitym rynku cyfrowym oraz zmiany dyrektyw 96/9/WE i 2001/29/WE (Dz. Urz. UE L 130 z 17.05.2019, str. 92), tzw. dyrektywy Digital Single Market" (dyrektywa DSM).

W ramach implementacji dyrektywy SATCAB II zmiany komentowanej ustawy odniosły się do:

wskazania jednego prawa krajowego właściwego w zakresie wykonywania praw autorskich i praw pokrewnych na potrzeby świadczenia przez organizacje radiowe i telewizyjne tzw. dodatkowych usług online" (według zasady państwa pochodzenia);

ujednolicenia zasad licencjonowania reemitowania programów radiowych i telewizyjnych bez względu na zastosowaną technikę (przymusowe pośrednictwo organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi);

prawnego uregulowania rozpowszechniania programów radiowych i telewizyjnych udostępnianych rozpowszechniającemu drogą wprowadzenia bezpośredniego" (ang. direct injection", normatywne uznanie za postać nadawania i reemitowania).

Dyrektywa DSM jest natomiast odpowiedzią Unii Europejskiej na aktualne wyzwania związane z rozwojem technologii cyfrowych w obszarze prawa autorskiego.