Vladimir Ashkenazy: RMF Classic Kolekcja: Rachmaninov [CD]

Podczas lata 1891 roku Rachmaninow odkrył Iwanowkę, wieś, która później stała się jego domem. Zainspirowany podczas wakacji piękną scenerią tego miejsca i towarzystwem trzech kuzynek skomponował pierwszą część I Koncertu fortepianowego. Premiera odbyła się 17 marca 1892 roku na koncercie studenckim prowadzonym przez dyrektora Konserwatorium Moskiewskiego, Wasyla Safanowa. "Podczas prób osiemnastoletni Rachmaninow okazywał swój upór, który znaliśmy już z wcześniejszych spotkań koleżeńskich" - wspominał później kolega szkolny Rachmaninowa, Michaił Bukinik - "Nie tylko kategorycznie odmówił wprowadzenia do kompozycji zmian, ale także miał tupet, by poprawiać samego Safanowa odnośnie tempa i innych niuansów wykonania jego utworu. Wprawiało to Safanowa w niezadowolenie, ale znając prawa kompozytora, wycofywał się ze swojej interpretacji. Poza tym talent kompozytorski Rachmaninowa był oczywisty i jego pewność siebie robiła wrażenie na wszystkich. Przyznawał to też Safanow". Rachmaninow wrócił do Iwanowki następnego lata i z głową pełną pomysłów muzycznych zasiadł do dokończenia rozpoczętego w tym miejscu koncertu, który ostatecznie udało mu się napisać w dwa i pół dnia. Słuchając tej muzyki, trudno uwierzyć, że wyszła spod pióra dziewiętnastolatka. III koncert fortepianowy skomponowany został w lecie 1909 roku na pierwsze amerykańskie tournee Rachmaninowa. Ponieważ ukończył go tuż przed wyjazdem do Stanów Zjednoczonych, ćwiczenia i zapamiętywanie utworu odbywały się podczas podroży na zaimprowizowanej klawiaturze. Rachmaninow wykonał utwór po raz pierwszy 28 listopada w Nowym Jorku, ciesząc się od razu jego ciepłym przyjęciem przez publiczność. "New York Herald" pisał: "Pan Rachmaninow wywoływany był kilkakrotnie brawami, aby zagrał bis, jednak po wyjściu na scenę dał do zrozumienia publiczności, że mimo, iż on sam bardzo chciałby jeszcze grać, to jednak jego palce są już bardzo zmęczone. Publiczność zareagowała na to serdecznym śmiechem i pozwoliła mu wreszcie zejść z estrady". Przez wiele lat III Koncert przyćmiony był sławą jego poprzednika, ale w ostatnich latach coraz częściej sięga się do tej kompozycji. Śpiewny początkowy temat otwiera wielkie arcydzieło neoromantyczne zwieńczone przepięknym finałem. Przejście od głównego tematu do środkowej części wolnej jest przykładem najwyższych lotów inwencji twórczej. Sukces kompozycji pozwolił Rachmaninowowi zrealizować nie tylko ideały piękna zawartego w muzyce, ale i bardziej przyziemne marzenia: za zarobione honorarium kupił swój pierwszy motocykl.