W czasach szaleństwa - Magdalena Grochowska [KSIĄŻKA]

Laureatka Nike Czytelników za biografię Jerzego Giedroycia w nowej książce kreśli portrety myślicieli XX wieku. Pawła Hertza - pisarza, tłumacza i wydawcy, więźnia sowieckich łagrów i - wraz z Henrykiem Krzeczkowskim - guru młodego pokolenia narodowych konserwatystów. Publicysty Dymitra Fiłosofowa, uchodźcy z Rosji bolszewickiej osiadłego w międzywojennej Warszawie, mentora Józefa Czapskiego, krytycznego przyjaciela Polaków. Mistrza eseju Jerzego Stempowskiego - emigranta w Bernie, autora paryskiej "Kultury", przenikliwego obserwatora cywilizacji. Arystokraty i prawnika Helmutha von Moltke, straconego w Berlinie za działalność w antynazistowskim Kręgu z Krzyżowej. Jego wizję demokratycznej, liberalnej Europy niosła w swej powojennej działalności żona - i miłość Helmutha - Freya von Moltke.

Punktem stycznym tych biografii jest katastrofa - doświadczenie rozpadu świata i dźwigania go od nowa. Ramą - Europa w kleszczach totalitaryzmów. Losy bohaterów i ich sfery duchowe - rosyjskość, polskość, żydowskość, niemieckość, Wschód i Zachód - przenikają się. Kanwę opowieści stanowią srebrny wiek kultury rosyjskiej; idee kręgu filozoficznego Stefana Georgego oraz rewolucji konserwatywnej w Republice Weimarskiej; laicki humanizm; dzisiejszy neokonserwatyzm i chrześcijaństwo o różnych twarzach.

Pod piórem autorki postaci przekraczają swój czas historyczny. Ich samotny sprzeciw, ich poszukiwanie sacrum, intensywne przeżycie miłości, także homoseksualnej, zbliżają ich do problemów współczesności. Ich wybory moralne i polityczne w zderzeniu z tu i teraz zyskują wymiar uniwersalny.